Τρίτη, 24 Δεκεμβρίου 2013

Η αγία ελληνική οικογένεια


Μέρες που είναι λοιπόν και με αφορμή τις αρλούμπες του Βύρωνα Πολύδωρα για τη σχέση του Έλληνα με την ιδιοκτησία, ας θυμηθούμε τι δήλωσε ο ίδιος ανήρ με αφορμή τις κατηγορίες που δέχθηκε, όταν τη μία και μοναδική μέρα που έμεινε πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, την πρώτη και μόνη πράξη που υπέγραψε, ήταν ο διορισμός της κόρης του στη Βουλή!!. 
Απολαύστε τον...
«Δεν παριστάνω τον Αγαμέμνονα, ούτε διανοούμαι να θυσιάσω τη Μαργαρίτα μου. Δεν έκανα τίποτα παράνομο και τίποτα ανήθικο. Δεν θυσιάζω την άξια συνεργάτιδά μου. Δεν γίνομαι "θυσιαστής" της θυγατέρας μου για οποιουσδήποτε λόγους. Μάλιστα για έναν απόπλου αμφίβολο ούτως ή άλλως. Για να δείξω έμπρακτη μετάνοια για το κακό που δεν έκανα; Ή για να ενοχοποιήσω αδίκως την Μαργαρίτα μου που ποτέ και κανέναν δεν προκάλεσε παρά μόνο τους ασπάλακες των καταγωγίων και τούτο γιατί είναι κόρη μου; 
Αλλά και προπαντός δεν τη θυσιάζω, γιατί "έφτυσα αίμα" για να αναθρέψω τα παιδιά μου. Και δεν έχω στον κώδικά μου εγώ την οικογένεια και τα παιδιά μου σαν κάτι το θεωρητικό και κοσμικό. Την έχω σαν θρησκεία. Σαν κάτι ιερό. Και ακόμη, γιατί δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να υποκύψει στις επιταγές-προσταγές των φαύλων υποκριτών και κηνσόρων. Δεν θα ήταν μόνον ήττα. Θα ήταν παραίτηση και παράδοση στους άτιμους για να σώσω… την τιμή μου. Κάτι σαν εκούσιος βιασμός. Όχι!». 
Έχω ή δεν έχω δίκιο λοιπόν, όταν ισχυρίζομαι ότι σ' αυτόν τον τόπο δεν πρόκειται ποτέ να καρπίσει η αρχή της αξιοκρατίας; Ο Βύρων εκφράζει πράγματι το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Με λόγια σπαραξικάρδια, που σε κάνουν, ρε παιδί μου, λιώμα... Μέρες που είναι ... 

Σάββατο, 21 Δεκεμβρίου 2013

Διαφορές !!!


Το νέο το ξέρετε: η Ιρλανδία είναι η πρώτη χώρα που εξέρχεται από τα μνημόνια. Εκείνο όμως που δεν ξέρετε είναι ότι ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Έντα Κένι απηύθυνε με την ευκαιρία διάγγελμα στον ιρλανδικό λαό. Ξέρετε ποιο ήταν ένα από τα πρώτα μελήματά του; Να ευχαριστήσει τους δανειστές για την παρασχεθείσα βοήθεια και να υπογραμμίσει ότι η λιτότητα θα συνεχιστεί!!!

Για φανταστείτε αντίστοιχη αντίδραση στην καθ' ημάς ανατολή; Μπορείτε; Εδώ είναι ... Βαλκάνια μπρε!!!!!

Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013

Πάμε στοίχημα;


Καθώς όλοι μένουν άναυδοι με το Μιχαλάκη το Λιάπη (ναι, ναι την έχει στο DNA του ο Έλληνας τη νομιμότητα), εμένα ο λογισμός μου φτερουγίζει στην αγία «ελληνική οικογένεια».

Γιατί; Γιατί η εν λόγω υπόθεση φωτογραφίζει  ευκρινέστατα την ελληνική κοινωνία. Το απόκρυφο όνειρό της. Να τακτοποιηθεί το παιδί. Σήμερα το δικό σου, αύριο το δικό μου. Πάνω και πέρα από ιδεολογίες και τα τοιαύτα, θέμα πρώτο: να τακτοποιηθεί το παιδί…..

Υπερβάλλω; Δείτε: η οικογένεια Καραμανλή έχει και άλλον κλώνο, πέραν των γνωστών, που κατά τις πληροφορίες του τύπου θα είναι υποψήφιος βουλευτής στις Σέρρες.

Πάμε στοίχημα λοιπόν, ότι η ελληνική κοινωνία (ο  Έλληνας ψηφοφόρος δηλαδή) θα εκλέξει αβίαστα, σχεδόν αυτονόητα, και αυτόν τον κλώνο στη Βουλή των Ελλήνων; Γιατί; Μα για να διατηρείται ζωντανή η κρατούσα αντίληψη και η εναγώνια προσμονή: σήμερα το δικό σου, αύριο το δικό μου….


ΥΓ. Άσχετο. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, αυτός ο ένθερμος και μαχητικός υπέρμαχος της επιστροφής στη δραχμή, γιατί τις ….μικροοικονομίες του τις έχει κατατεθειμένες σε ελβετικά φράγκα και σε λίρες Αγγλίας; 

Κυριακή, 15 Δεκεμβρίου 2013

.... τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα


Το αμφιθέατρο έχει τις δικές του χάρες. Τις δικές του εκπλήξεις. Έτσι, απ’ την αρχή της επικουρικότητας στο Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κουβέντα, χωρίς λόγο και αιτία, ξεστράτισε στην επικοινωνία γονιών και φοιτητών. Και το ερώτημα ουρανοκατέβατο: «πόσες φορές επικοινωνείς με τη μαμά;». «Τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα», η αφοπλιστική και ειλικρινής απάντηση!!!!  Και η συγκεκριμένη πρακτική επιβεβαιώθηκε  σε ποσοστό που ξεπερνούσε το 70% των παρόντων.

Τουλάχιστον δυο φορές την ημέρα. …..

Δεν έχω καμιά αμφιβολία. Ολόκληρη η παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας στο φοιτητικό αμφιθέατρο. Ο υπερπροστατευτισμός της ελληνικής οικογένειας σε όλο του το μεγαλείο. Η παθολογική αλληλεξάρτηση γονιών και κλώνων και οι εντεύθεν παραλυτικές της συνέπειες. Η ολοκληρωτική αφιέρωση στα παιδιά και στη φαμίλια και έξω από αυτή «γαία πυρί μιχθήτω». Η προφανής και ανατριχιαστική ανασφάλεια για ενήλικες και ακαδημαϊκούς άνδρες και γυναίκες.


Με συγχωρείτε αλλά σας παρακαλώ σκεφθείτε: σε μια τέτοια κοινωνία, μπορεί να καρπίσει η αρχή της αξιοκρατίας;

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Ελληναρά, Ελληναρά, δεν θα γίνεις .. Αλβανός ποτέ !!


Στο αγαπημένο μου βουνό της Ηλιούπολης, απολαμβάνω το πρωινό μου τζόκινγκ. Τακτικά συναντάω έναν επίσης τακτικό περιπατητή (συχνά συνοδευόμενο από τη γυναίκα του). Το πρόσωπό του, είναι το κλασσικό πρότυπο της ελληνικής επαρχίας. Ξέρετε εσείς αυτό το πρόσωπο. Σκαμμένο από τη σκληράδα της ζωής. Αγριεμένο από το αντάμωμα με το χώμα και την πέτρα. Γι' αυτό και μου είναι απίστευτα συμπαθές. Λέω αυθόρμητα "καλημέρα" με ένα πλατύ χαμόγελο πάντα, όταν τον συναντάω. Μου το ανταποδίδει χωρίς κανένα φτιασίδωμα.

Αυτό το χαμόγελο όμως μετατράπηκε σε έναν ένθερμο θαυμασμό, όταν τον είδα κάποια μέρα, φορώντας γάντια της δουλειάς, να μαζεύει στο βουνό τα πλαστικά μπουκάλια και όλα τα απορρίμματα, που οι απαίδευτοι συμπατριώτες μας πετάνε όπου τους βολεύει. Από εκείνη την ημέρα, ψάχνω αφορμή για να του μιλήσω. Να του εκφράσω το θαυμασμό μου.

Χτες όμως το αντάμωμα δεν ήταν όπως το καθημερινό. Δεν ανταμώσαμε δηλ. face to face, όπως λένε οι σύγχρονοι επιδειξιομανείς συμπατριώτες μας. Δεν συναντηθήκαμε δηλ. από αντίθετες κατευθύνσεις. Προπορεύονταν (συνοδεύονταν από τη γυναίκα του) εμού και εγώ τους πλησίαζα εκ των όπισθεν. Όσο πλησίαζα άκουγα ευδιάκριτα τη συνομιλία τους. Τη φωνή τους. Μου ήταν αδιανόητο. Απίστευτο. Δεν πίστευα στ' αυτιά μου.  Δεν ήταν ελληνικά, αυτά που άκουγα.

Ήταν ... αλβανικά !!!!

Αν και δεν ομοιοκαταλεκτεί, μου ήρθε αυθόρμητα στο νου: Ελληναρά, Ελληναρά, δεν θα γίνεις Αλβανός ποτέ....

Δευτέρα, 28 Οκτωβρίου 2013

Αδιανόητα

1    
      Καιρός να στραφούμε και λίγο στην επικαιρότητα. 

Δ    Επιλέγω για σχολιασμό δυο πράγματα που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.

Τ    Το πρώτο: η βουλευτής και πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ Θ. Τζάκρη δήλωσε:"Δεν έχει νόημα να είμαστε σε μια κυβέρνηση συνεργασίας όταν δεν μπορούμε να επιβάλλουμε την ατζέντα μας" !! (βλ. Νέα της 25-10-2013)
      
      Αδιανόητο, αλλά δυστυχώς αυτή είναι η κρατούσα πολιτική αντίληψη σε τούτον το δύσμοιρο τόπο. Ο παραλογισμός σε όλο του το μεγαλείο, στα χώματα που έζησε ο Αριστοτέλης.  Έλεος, αν είναι να επιβάλλεις την ατζέντα σου, ο άλλος γιατί να συνεργαστεί; 
      
      Το δεύτερο: στο άρθρο 31 της "προγραμματικής συμφωνίας" των κυβερνητικών εταίρων (Ν.Δ και ΠΑΣΟΚ) που αναφέρεται στη Δημόσια Διοίκηση αναγράφεται: "Κανένας εργαζόμενος στο Δημόσιο που κάνει στοιχειωδώς τη δουλειά του δεν έχει λόγο ανησυχίας" !!

      Απίστευτο, αλλά δυστυχώς αυτή είναι η κρατούσα αντίληψη σε τούτο τον δύσμοιρο τόπο. Η χώρα κατακρημνίζεται και από τον υπάλληλο ζητούμε να κάνει μόνο το "στοιχειώδες".  Αν είναι δυνατόν.... Δηλαδή κύριοι κυβερντώντες, αν ήταν δική σας η επιχείρηση θα ζητούσατε από τους εργαζόμενους να κάνουν μόνο το στοιχειώδες;



Δευτέρα, 21 Οκτωβρίου 2013

Ανακοίνωση


Γνωστοποιείται στους επιτυχόντες του πρόσφατου διαγωνισμού για το ΜΠΣ "Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση" ότι η πρώτη ενημερωτική συνάντηση θα γίνει την ερχόμενη Πέμπτη 24-10-2013 και ώρα 6-8 μ.μ. στο ισόγειο της Αριστοτέλους 3.

Καθηγητής Δον. Παπαγιάννης.

Πέμπτη, 17 Οκτωβρίου 2013

Επιλογή υποψηφίων ΜΠΣ

                                       
                                             ΠΡΑΚΤΙΚΟ
       
      Συνεδρίασης της Επιτροπής Επιλογής Υποψηφίων για το ΜΠΣ
                      «ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ»

Την 17η  Οκτωβρίου 2013, ώρα 10.30  π.μ. συνήλθε στο γραφείο του καθηγητή κ. Παπαγιάννη Δονάτου, ύστερα από τηλεφωνική πρόσκληση του προέδρου της, η Επιτροπή Επιλογής υποψηφίων για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση» ακαδημαϊκού έτους 2013- 14 του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης, που συγκροτήθηκε μετά από σχετικές  αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης Ειδικής Σύνθεσης του Τμήματος.

Παρόντες: ο καθηγητής Δον. Παπαγιάννης, η καθηγήτρια Μ. Κόρσου – Παναγοπούλου, ο καθηγητής Ηλ. Νικολόπουλος, η επ. καθηγήτρια Πολ. Παπαδάκη, ο λέκτορας Παν. Κουρνούτος.

Η επιτροπή εξέτασε καταρχήν τις υποψηφιότητες μόνον εκείνων εκ των υποψηφίων οι οποίοι μετείχαν στη γραπτή εξέταση στα μαθήματα: Ευρωπαϊκό Δίκαιο, Διοικητικό Δίκαιο και Συνταγματικό δίκαιο, όπως προέβλεπε η σχετική προκήρυξη. Οι αιτήσεις εκείνων που δεν προσήλθαν στη γραπτή εξέταση δεν αξιολογήθηκαν.

Με βάση τις προβλέψεις του νόμου και ειδικά του αρθ. 4 του ν. 3685/2008, η Επιτροπή αξιολόγησε τους υποψηφίους με πρώτο και βασικό κριτήριο το βαθμό επιτυχίας τους στα τρία εξετασθέντα  μαθήματα. Υποψήφιοι που δεν συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο το βαθμό βάσης πέντε(5) κρίθηκαν απορριπτέοι. Επικουρικά λήφθηκε υπόψη ο βαθμός πτυχίου, όπως επίσης και η συγγένεια του επιστημονικού κλάδου από τον οποίο προέρχεται ο υποψήφιος και μόνο για τους υποψηφίους εκείνους που ισοψηφούσαν.

Η συγκεκριμένη αξιολόγηση έδωσε την παρακάτω σειρά κατάταξης των υποψηφίων, εκ των οποίων οι δέκα τέσσερεις πρώτοι κρίνονται ως επιτυχόντες. Οι ακολουθούντες τον πίνακα κρίνονται με τη συγκεκριμένη σειρά ως επιλαχόντες:

(Επεξηγήσεις συντμήσεων: Σ = Συνταγματικό Δίκαιο, , Δ = Διοικητικό Δίκαιο, Ε = Ευρωπαϊκό Δίκαιο, ΜΟ = Μέσος Όρος, ΠΤ = Βαθμός Πτυχίου).

                                                  ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ     
                                                                                                                                                                                                                                    Σ ΔΕ             ΜΟ          ΠΤ

11. Χαλβατζής Βασίλειος,                            9 –  9 – 9               27           6,70
22.  Σουρτζινός Κωνσταντίνος                      9 –  8 – 9               26           8,41
33. Φιαμέγκου Φιλιππία – Μαρία                 10 – 9 – 5              24           7,09
44. Χαλκιά Ελένη                                         10 – 8 – 2              20           5,91
55. Σινάνη Ειρήνη                                          9 – 6 – 4                19           7,42
66. Χαραλαμπίδης Γαβριήλ                           9 – 4 – 6                19           8,54
77. Αναγνώστη Αλεξάνδρα                            9 – 6 – 3                18           7,65
88. Κλημέντζος Δημήτριος                            9 – 8 – 1                18           6,21
99. Αδαμαντίδης Βασίλειος                            7 – 6 – 3                16           8,22
110. Μπέκιου Ελένη                                          9 – 4 – 3                16           7,24
111. Καρίπη Ουρανία                                        7 – 5 – 4                16           7,04
   12. Οικονόμου Παναγιώτης                             8 – 5 – 2                15           8,33
113. Μπακαλούδη Βενετία                              9 – 6 – 0                15           7,0
114. Κλάδου Αικατερίνη                                 9 – 6 – 0                15              -

ΕΠΙΛΑΧΟΝΤΕΣ

1.       Σχοινάς Χρήστος                                       8 – 5 – 1                14           7,04
2.       Τρίγκα Βασιλική                                        9 – 5 – 0                14              -
3.       Μολφέση Γερασιμούλα                             6 – 4 – 3                 13           8,50
4.       Μαυρίδου Αικατερίνη                                7 – 6 – 0                13           6,9 
5.       Κωνσταντίνου Τριαντάφυλλος                   7 – 5 – 1                13           6,76
6.       Πέτρουλα Σοφία                                         7 – 3 – 0                10           6,67
7.       Χρυσοπούλου Ευαγγελία                           3 – 4 – 0                7                 -

Η επιτροπή εγκρίνει ομόφωνα την παραπάνω σειρά αξιολόγησης των υποψηφίων και υπογράφει το παρόν Πρακτικό.

Ο πρόεδρος                                                                                                                                                                                           
Καθ. Παπαγιάννης Δον.                                                            


Τα μέλη

1. Καθ. Κόρσου -  Παναγοπούλου Μ.
2. Καθ. Νικολόπουλος Ηλ.                                                                                             
3. Επ. Καθ. Παπαδάκη 
4. Λεκ. Κουρνούτος Παν. 

Κυριακή, 6 Οκτωβρίου 2013

Πληροφορίες για μεταπτυχιακούς φοιτητές


Γνωστοποιώ στους μεταπτυχιακούς φοιτητές του ΜΠΣ "Εθνική και κοινοτική διοίκηση" τα παρακάτω:

1. Μετά από εισήγησή μου, η Γενική Συνέλευση του Τμήματος κατά τη συνεδρίαση της 3-10-2013 ενέκρινε τις τριμελείς επιτροπές, ενώπιον των οποίων οι τελειόφοιτοι του ΜΠΣ θα υποστηρίξουν τις διπλωματικές τους εργασίες.

2. Επειδή υποβλήθηκαν διάφορα αιτήματα για παράταση υποβολής των διπλωματικών εργασιών, η Γενική Συνέλευση αποφάσισε να χορηγήσει σε όλους μια παράταση υποβολής μέχρι την 30-11-2013, έτσι ώστε το πρώτο δεκαπενθήμερο του Δεκεμβρίου να καταστεί δυνατή η υποστήριξη των εργασιών.

3. Κατόπιν αυτού, εκείνοι οι οποίοι είναι έτοιμοι και έχουν τελειώσει με τη συγγραφή της εργασίας τους, μπορούν μέσα στην ερχόμενη εβδομάδα (7-11/10-2013) να μου υποβάλλουν με ηλεκτρονικό μήνυμα σχετικό αίτημα για την άμεση υποστήριξη της εργασίας τους, η οποία θα λάβει χώρα το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.

4. Οι υποψήφιοι για το ΜΠΣ ήταν συνολικά 39 άτομα, προσήλθαν όμως προς γραπτή εξέταση 21 άτομα. Τα αποτελέσματα του γραπτού διαγωνισμού θα ανακοινωθούν σύντομα, έτσι ώστε να μπορέσουν να αρχίσουν τα μαθήματα συγχρόνως και για τα δυο τμήματα.

Πέμπτη, 3 Οκτωβρίου 2013

Πληροφορίες για προπτυχιακούς φοιτητές


Γνωστοποιώ στους προπτυχιακούς φοιτητές τα παρακάτω:

1. Η αποτυχία στην εξεταστική του Σεπτεμβρίου ήταν τραγική. Επί συνόλου 251 γραπτών, βαθμολογήθηκαν με 5 μόνο 27 γραπτά, με 6 τρία γραπτά και ένα με 7, ένα με 8 και ένα με 9!! Όλα τα άλλα γραπτά ήταν κάτω από τη βάση και δυστυχώς στη μεγάλη τους πλειοψηφία κυμαίνονταν μεταξύ μηδέν και δύο.
Κάτι πρέπει να γίνει επειγόντως. Και αυτό το "κάτι" είναι ένα και μοναδικό: ΔΙΑ-ΒΑ-ΣΜΑ. Επιτέλους, το πανεπιστήμιο και τον τίτλο του μόνο εμείς θα τον τιμήσουμε και μόνο αν αυτός αντιπροσωπεύει γνώση.

2. Κατά το χρονικό διάστημα του χειμερινού εξαμήνου θα δέχομαι τους φοιτητές κάθε Δευτέρα και ώρα 15-16 μ.μ. και κάθε Τετάρτη και ώρα 10-11 π.μ. στο γραφείο μου επί της  Αριστοτέλους 3 στο δεύτερο όροφο.

3. Όποιος (α) επιθυμεί να δει το γραπτό του (της), μπορεί άνετα να έρθει στο γραφείο μου στις παραπάνω ώρες και να το δει.

4. Θα αρχίσω τις παραδόσεις των μαθημάτων μου αμέσως από την ερχόμενη Δευτέρα 7-10-2013 και σύμφωνα με το πρόγραμμα διδασκαλίας. 

Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Μια συζήτηση στον Αντένα


Έχω μια συγκεκριμένη άποψη για τις εμφανίσεις καθηγητών στην τηλεόραση και ομολογώ ότι δεν με ενθουσιάζουν.
Παρά ταύτα ενέδωσα στον πειρασμό και ανταποκρίθηκα σε ένα κάλεσμα για μια τηλεοπτική συζήτηση. Μπορείτε να την δείτε εδώ: http://beta.antenna.gr/webtv/watch?cid=_hh_m_av_b8_s_vr_u%3d

Αίθουσα εξετάσεων


Γνωστοποιείται στους υποψηφίους του ΜΠΣ "Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση" ότι αίθουσα διεξαγωγής των γραπτών εξετάσεων είναι η αίθουσα 300 στο γυάλινο κτίριο και για τα τρία εξεταζόμενα μαθήματα.

Ο πρόεδρος της συντονιστικής επιτροπής
Καθηγητής Δον. Παπαγιάννης

Τρίτη, 24 Σεπτεμβρίου 2013

Τροποποίηση προγράμματος εξετάσεων

Επειδή οι γραπτές εξετάσεις του μαθήματος "Συνταγματικό Δίκαιο" για τους υποψηφίους του ΜΠΣ "Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση" συμπίπτουν με εξετάσεις άλλων Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων, η εξέταση του εν λόγω μαθήματος μετατίθεται για την 4-10-2013 ημέρα Παρασκευή και την ίδια ώρα δηλ. 16-18 μμ.

Ο πρόεδρος της συντονιστικής επιτροπής
Καθηγητής Δον. Παπαγιάννης

Παρασκευή, 20 Σεπτεμβρίου 2013

Ανακοίνωση


Γνωστοποιείται ότι οι γραπτές εξετάσεις των υποψηφίων για το ΜΠΣ «Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση» του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου θα διεξαχθούν στις παρακάτω ημερομηνίες και ώρες:
1.       Συνταγματικό Δίκαιο, 1-10-2013, ημέρα Τρίτη και ώρα 16-18 μμ
2.       Ευρωπαϊκό Δίκαιο, 2-10-2013, ημέρα Τετάρτη και ώρα 16-18 μμ
3.       Διοικητικό Δίκαιο, 3-10-2013, ημέρα Πέμπτη και ώρα 16-18 μμ.
Οι αίθουσες εξέτασης θα ανακοινωθούν μεταγενέστερα.
Η εξεταστέα ύλη παραμένει η ίδια με την περσινή.
Στις γραπτές εξετάσεις μπορούν να συμμετέχουν όλοι εκείνοι που υπέβαλαν εμπρόθεσμα αίτηση συμμετοχής.
Αθήνα 19/9/2013
Ο πρόεδρος της συντονιστικής επιτροπής

Καθηγητής Δονάτος Παπαγιάννης

Ευχές


Ύστερα από ένα μεγάλο νεκρό διάστημα, να 'μαστε πάλι εδώ.

Καταρχήν ευχές για μια καλή ακαδημαϊκή χρονιά.

Αναφορικά με την εξεταστική του Σεπτεμβρίου, ήθελα να κάνω ένα σχόλιο: ευκολότερα θέματα δεν θα μπορούσα να βάλω. Παρά ταύτα, από τη βαθμολόγηση των πρώτων γραπτών, προκύπτει εκτεταμένη αποτυχία. Οι απαντήσεις προκαλούν κατάθλιψη. Έχοντας όμως βιώσει την πικρή εμπειρία από την πρώτη δημοσίευση χαρακτηριστικών απαντήσεων, παραιτούμαι από κάθε σκέψη να επαναλάβω το εγχείρημα.

Δευτέρα, 10 Ιουνίου 2013

Ο πανηγυρικός στις γιορτές Σουλίου 2013


Στα "μαγικά" κατά τον Κάλβο σουλιώτικα βουνά γιορτάστηκε ακόμα μια φορά το σουλιώτικο έπος την 26η Μαΐου 2013. Γνωρίζοντας πολύ καλά τις αντιμαχόμενες επιστημονικές θεωρήσεις για τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, προβληματίστηκα ιδιαίτερα για το περιεχόμενο του πανηγυρικού, τον οποίο, ύστερα από τιμητική πρόταση της κας Δημάρχου του Δήμου Σουλίου, κλήθηκα να εκφωνήσω. Παρέκαμψα ότι αμφισβητούνταν και προσπάθησα να αναδείξω εκείνο για το οποίο υπάρχει γενική συγκατάθεση. Αν το πέτυχα ή όχι, θα το διαπιστώσετε διαβάζοντας το πλήρες κείμενο της ομιλίας μου. 

(Το βίντεο με ολόκληρη την παρουσίαση των εορταστικών εκδηλώσεων μπορεί να το δει κανείς στη σελίδα: http://www.youtube.com/watch?v=MOyKE9x_Kw8).

"Σεβασμιότατε
Κυρίες και κύριοι εκπρόσωποι της κεντρικής και τοπικής Διοίκησης
Φίλες και φίλοι

Η τιμητική πρόταση της κας δημάρχου του Δήμου Σουλίου για να εκφωνήσω τον πανηγυρικό της ημέρας, ήταν για μένα μια πρόκληση. Και ήταν πρόκληση γιατί  κατά κανόνα στους πανηγυρικούς με ενοχλεί η υπερβολή, ο υπερθετικός βαθμός, η εξιδανίκευση, το τετριμμένο. Με βάση αυτή την προσωπική αντίληψη, συλλογίστηκα  πολύ για το αν έπρεπε να σας ταλαιπωρήσω με μια αναδίφηση στο λαμπρό χωροχρόνο του σουλιώτικου έπους, αφού μια γιορτή για ένα ιστορικό γεγονός προσφέρεται μάλλον για αναστοχασμό και όχι για εξύμνηση των ηρωικών πράξεων. Οι ήρωες έτσι κι’ αλλιώς δεν ζούνε για να ακούσουν τα καλά μας λόγια, αλλά και αν μας άκουγαν δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα αρέσκονταν στις ….κολακείες μας. Τη λογοδοσία μας μάλλον θα απαιτούσαν για να διαπιστώσουν τη φρόνιμη διαχείριση του κληροδοτήματος που με αγώνες και αίμα μας κληροδότησαν. Σ’ αυτή τη λογοδοσία θέλει να συμβάλλει τούτη η μικρή προσλαλιά.
Θα εξειδικεύσω την προσέγγισή μου στη ΣΟΥΛΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ για να αναζητήσω εκεί τη γενεσιουργό αιτία που επέτρεψε το θρίαμβο του σουλιώτικου έπους. Θα αναζητήσω δηλαδή το αξιακό σύστημα αυτής της Πολιτείας που πέτυχε το ακατόρθωτο, δηλ. την ελευθερία της μέσα σε ένα άκρως εχθρικό περιβάλλον και θα επιχειρήσω μια αντίστοιχη προβολή στη σημερινή πραγματικότητα.

Φίλες και φίλοι
Μη σκιάζεστε!! Δεν θα προλάβετε να με βαρεθείτε. Απειλούμαστε άλλωστε από βροχή…..

Επειδή όμως όσες φορές βρέθηκα ανάμεσά σας, θεατής και εγώ όπως και εσείς, άκουσα απίστευτα ερωτήματα που προκαλούν αμηχανία, θεωρώ επιβεβλημένο να επιχειρήσω πρώτα απ’ όλα μια συντομότατη ιστορική αναδρομή, γιατί θα ‘ταν κρίμα να φύγουμε από τούτα τα ιερά βράχια χωρίς να έχουμε μια σαφή εικόνα για όσα συνέβησαν εδώ.
Οι Σουλιώτες εγκαταστάθηκαν σε τούτα τ’ απερπάτητα βουνά τον 16ο αιώνα. Δε γνωρίζουμε τα ακριβή αίτια αυτής της εγκατάστασης ούτε την ακριβή προέλευσή τους και την ακριβή και αναμφισβήτητη αλήθεια θα την εμπιστευθούμε στην ιστορική έρευνα.  Η Σουλιώτικη Πολιτεία πάντως δεν αποτελούνταν μόνο από το Σούλι αλλά αρχικά από τέσσερα χωριά, το  Σούλι, τον Αβαρίκο, την Κιάφα και  τη Σαμωνίβα, τα γνωστά ως Τετραχώρι. Αργότερα έγινε επταχώρι,  ενώ στη μεγάλη ακμή του, εξουσίαζε περίπου πάνω από 80 χωριά, τα παρασουλιωτοχώρια και στα μέσα του 18ου αιώνα είχε περίπου 6.000 κατοίκους, εκ’ των οποίων οι ένοπλοι ξεπερνούσαν τους 2.000.
Οι αγώνες των Σουλιωτών εναντίον των Τούρκων ήταν πολυάριθμοι, εκείνοι όμως που έγραψαν ιστορία ήταν οι αγώνες τους εναντίον του Αλή Πασά από τα Γιάννενα, ο οποίος επιχείρησε τρεις εκστρατείες εναντίον τους. Η πρώτη επιχειρήθηκε  το 1789, έληξε άδοξα και την ίδια τύχη είχε και η δεύτερη το 1792.
Η τρίτη εκστρατεία όμως, το 1800, ήταν συστηματικά οργανωμένη. Ο άνισος αγώνας κράτησε τρία χρόνια στα οποία οι Σουλιώτες και οι Σουλιώτισσες έδειξαν απαράμιλλη ανδρεία. Αναγκάστηκαν όμως να υποχωρήσουν στο Κούγκι, όπου και συνθηκολόγησαν ύστερα από στενή πολιορκία εξαιτίας της έλλειψης τροφών, νερού και πολεμοφοδίων. Το 1803 οι Σουλιώτες εγκατέλειψαν τα χωριά τους και μόνο ο καλόγηρος Σαμουήλ έμεινε πίσω για να ανατιναχθεί με την πυριτιδαποθήκη του μοναστηριού του, στο Κούγκι.
Οι φυγάδες αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν την μπαμπεσιά των Τουρκαλβανών που δεν τήρησαν τα συμφωνηθέντα και στο Ζάλογγο γράφτηκε μια ακόμα σελίδα ηρωισμού από τη Σουλιώτισσα γυναίκα.
Αργότερα την εποχή της διαμάχης του Αλή Πασά με το σουλτάνο, οι Σουλιώτες επιδεικνύοντας διπλωματική ευστροφία, κατάφεραν το 1820 να επιστρέψουν και να εγκατασταθούν ξανά στο Τετραχώρι. Οι Τούρκοι όμως μετά την εξόντωση του Αλή Πασά πέτυχαν και την ολοκληρωτική διάλυση των Σουλιωτών, τους οποίους μετά από σκληρούς αγώνες κατόρθωσαν να εκδιώξουν από την πατρώα γη. Οι Σουλιώτες συνθηκολόγησαν και αυτή τη φορά εγκατέλειψαν οριστικά το Σούλι. Στο μεταξύ η ελληνική επανάσταση του 1821 είχε θεριέψει, χάρις και στην αντίσταση των Σουλιωτών, οι οποίοι εντάχθηκαν στο σύνολό τους στους αγώνες του έθνους για την εθνική του παλιγγενεσία. 

Φίλες και φίλοι
Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι η δύναμη που γέννησε το σουλιώτικο έπος εντοπίζεται στο ίδιο το αξιακό σύστημα της ΣΟΥΛΙΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑΣ. Μια συμπολιτεία απλή στη θεσμικής της άρθρωση που οργανώθηκε με βάση τις φάρες. Οι αρχηγοί των φαρών συγκροτούσαν το ‘’Κριτήριο της Πατρίδος’’, μια μορφή σημερινής κυβέρνησης θα μπορούσε να πει κανείς, που αποφάσιζε για τη διαχείριση των κοινών. Η δικαστική εξουσία (πρωτίστως από τον αρχηγό της φάρας) είχε ως βάση το εθιμικό δίκαιο, ενώ την ανωτάτη εξουσία ασκούσε το ‘’Γενικό Συνέδριο’’ στο οποίο συμμετείχαν οι αρχηγοί κάθε φάρας, αλλά και όσοι είχαν διακριθεί στις μάχες. Ο σεβασμός των κανόνων της κοινωνικής συμβίωσης αποτελούσε αυτονόητη υποχρέωση του κάθε Σουλιώτη, ενώ η τιμωρία ήταν βαριά για όποιον παρέβαινε τις ηθικές αρχές. Η Σουλιώτικη Συμπολιτεία δηλαδή ήταν χωρίς καμιά αμφιβολία μια συντεταγμένη πολιτεία.
Εάν επιχειρήσουμε μια πρώτη προβολή αυτής της συντεταγμένης πολιτείας στη σημερινή πραγματικότητα, η σύγκριση θα αποβεί καταθλιπτική για τους σημερινούς κληρονόμους. Δεν με ενοχλεί τόσο η πολυπλοκότητα της σημερινής μας οργανωτικής δομής, όσο η στάση του νεοέλληνα απέναντι στη θεσμική οργάνωση του κράτους, έστω και αν αυτή είναι άδικη και ανορθολογική. Ο Έλληνας σήμερα αρνείται τους θεσμούς. Δεν τους σέβεται. Αρνείται το διακαιοκρατούμενο χαρακτήρα της πολιτείας μας. Και ενώ η άρνηση είναι εκτεταμένη, η ατιμωρησία αποτελεί ενδημικό φαινόμενο. Αυτά δεν είναι δυστυχώς φαινόμενα συντεταγμένης πολιτείας, αλλά πολιτείας σε πλήρη παρακμή, κράτους υπό κατάρρευση.  
Θα επιχειρήσω την επόμενη προβολή. Η ΣΟΥΛΙΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑ ήταν ολιγαρκής, λιτή, σπαρτιατική. Οι Σουλιώτες ζούσαν με πολύ περιορισμένα αγαθά. Στο σύνολό του ο πληθυσμός της σουλιώτικης συμπολιτείας ήταν λιτοδίαιτος, ασκητικός, σκληραγωγημένος. Το μάθημα για τους Σουλιώτες ήταν η εγκράτεια, η ζωή στις στερήσεις. Τούτα τα επιβλητικά βουνά δεν είχαν άλλωστε να δώσουν πλούσιους καρπούς. Περηφάνια είχαν μονάχα να διδάξουν γιατί ήταν ψηλά κι’ απάτητα  και αυτή απομύζησαν χορταστικά οι Σουλιώτες.
Η προβολή αποβαίνει και στο σημείο αυτό καταθλιπτική για το σημερινό νεοέλληνα. Επιδοθήκαμε (αναφέρομαι στην πριν από την κρίση εποχή) σε έναν απίστευτο καταναλωτισμό, σε ένα σύγχρονο συβαριτισμό και μάλιστα πέρα από τις δυνατότητές μας. Δείτε τις σύγχρονες εκφάνσεις του συβαριτισμού:  …Κινητά τηλέφωνα ακόμα και σε μωρά, το τρίκλινο σπίτι μας με τέσσερεις τηλεοράσεις, η τριμελής οικογένειά μας με τέσσερα αυτοκίνητα!!. Και ακόμα χειρότερα: ο σύγχρονος συβαριτισμός αποδείχθηκε και επιδειξιομανής, προκλητικός. Και ακόμα χειρότερα: ο σύγχρονος συβαριτισμός δεν προκλήθηκε από ιδίαν κοπιώδη προσπάθεια,  αλλά από άπληστο δανεισμό, ακόμα και από κλοπή.
Η επόμενη προβολή έχει για μένα ιδιαίτερη σημασία. Οι Σουλιώτες ήταν δίγλωσσοι. Μιλούσαν και ελληνικά και αρβανίτικα. Από την αρβανίτικη γλώσσα μας διασώθηκε μια υπέροχη ιδιαιτερότητα των Σουλιωτών. Η μπέσα. Οι Σουλιώτες αναλάμβαναν τις ευθύνες.  Τηρούσαν τα συμφωνημένα. Ήταν μπεσαλήδες
Επιτρέψτε μου την αναδιήγηση μιας πραγματικά ομηρικής σκηνής. Σε μια μάχη σκοτώθηκε ο Γκέλη-Δράκος, γιός του καπετάνιου Δήμο-Δράκου, που ήταν βλάμης με έναν Τούρκο. Όταν ο Τούρκος πληροφορήθηκε το θάνατο του βλάμη του, σε μια ανάπαυλα των μαχών, ζήτησε την άδεια να τον αφήσουν να μπει στο φρούριο  των Σουλιωτών για να δώσει τον τελευταίο ασπασμό στο βλάμη του. Ο Δήμο Δράκος έδωσε την εντολή να τον αφήσουν να περάσει. Ο Τούρκος έφερε μαζί του μια τζίτζα (ένα είδος δοχείου) γεμάτη ρακή, φίλησε το φίλο του, έκλαψε γοερά και κατόπι αφού ήπιε πρώτος μια γουλιά για να αποδείξει ότι η ρακή δεν ήταν ..«ύποπτη», πρόσφερε στη συνέχεια στο Δήμο Δράκο και ήπιαν όλοι οι παρευρισκόμενοι. Ο Τούρκος παρακάλεσε το Δήμο Δράκο,  να φυλάξει τη ρακή που απόμεινε σε άλλο αγγείο και να του δώσει τη Τζίτζα πίσω γιατί δεν ήταν δική του και αποχώρησε.
Αυτό ήταν το ήθος της σουλιώτικης κοινωνίας, που όχι μόνο πολεμούσε τον εχθρό, αλλά ταυτόχρονα και τον σέβονταν. Ο Τούρκος δεν φοβήθηκε να μπει στο φρούριο το Σουλιωτών, γιατί ήταν βέβαιος πως οι Σουλιώτες θα τηρούσαν το λόγο τους και δεν θα θόλωνε το μυαλό τους από το θάνατο του παλληκαριού, αντικρίζοντας έναν εχθρό.
Πίστευα ότι η μπέσα αποτελεί ίδιο γνώρισμα και του σύγχρονου νεοέλληνα, πολύτιμη κληρονομιά της σουλιώτικης ιδιοπροσωπίας. Με λύπη μου όμως διαπιστώνω, ότι ο σύγχρονος νεοέλληνας θέλει ν’ αρνηθεί αυτή την υπέροχη ιδιαιτερότητά του. Γιατί αλήθεια τι άλλο σημαίνει η επίρριψη της ευθύνης για τη σπάταλη και ιδιοτελή διαχείριση των δανεισθέντων όχι στον εαυτό του και στην πολιτεία του, αλλά στους άλλους που του τα δάνεισαν;  
Επιτρέψτε μου μια τελευταία προβολή.
Η Σουλιώτικη Συμπολιτεία ευτύχησε να έχει λαμπρή ηγεσία. Λαμπρούς ηγέτες που ενέπνεαν το σεβασμό όχι μονάχα στον πόλεμο αλλά και στη διαχείριση των κοινών. Για το κοινό καλό θυσίαζαν ακόμα και τα παιδιά τους για να θυμηθούμε μονάχα το παράδειγμα του Λάμπρου Τζαβέλα με το γιο του Φώτο.
Δυστυχώς και στο σημείο αυτό η προβολή αποβαίνει εξίσου καταθλιπτική για τη σημερινή πραγματικότητα. Και δεν υπονοώ μονάχα την πολιτική ηγεσία, αλλά όλων των ειδών τις ηγεσίες, όπως την πνευματική, τη θρησκευτική, τη δικαστική, την αθλητική και ούτω καθεξής. Η ηγεσία μας σήμερα (κατά κανόνα γιατί ευτυχώς υπάρχουν και λαμπρές εξαιρέσεις και οι γενικεύσεις αδικούν) όχι μόνο δεν εμπνέει, αλλά προσφέρει το χείριστο των παραδειγμάτων.  Εκμαυλίζει και εκμαυλίζεται. Διαφθείρει και διαφθείρεται. Είναι κατά κανόνα σπιθαμιαία, ευθυνόφοβη, ιδιοτελής.

Φίλες και φίλοι
Σε τούτα τ’ απάτητα και ταυτόχρονα «μαγικά» (κατά τον Κάλβο) βουνά στήθηκε μια Πολιτεία που η περηφάνια, η φιλοπατρία η λιτότητα, η μπέσα αποτέλεσαν το αξιακό της σύστημα. Τις κρατούσες ηθικές αρχές της κοινωνικής συμβίωσης.  Αυτές οι αξίες αυλακώνουν το σουλιώτικο σύστημα και αποτελούν τη βάση μιας πολιτειακής ηθικής αρχής. Η συνολική προβολή αυτού του συστήματος στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα μόνο θλίψη και σκεπτικισμό δημιουργεί. Το δικό μας σύστημα διαπερνά το ψιμυθιωμένο ψεύδος, ο πρωτογονισμός της ιδιοτέλειας, η νοητική αποδιοργάνωση, η αβελτηρία, αλλά δυστυχώς εν πολλοίς και η άρνηση της ίδιας της δημοκρατίας μας  που τούτος ο τόπος γέννησε.
Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του διαπιστώνει πως η πόλις είναι αυτό που είναι οι πολίτες της. Αυτοί είμαστε σήμερα οι πολίτες της ελληνικής πατρίδας, αυτήν την πολιτεία έχουμε. Καθημαγμένη δυστυχώς.
Γιορτές σαν τη σημερινή είναι, πρέπει να είναι, αφορμή για την αυτογνωσία μας. Μόνο όταν το έθνος περάσει από μια δύσκολη και επίπονη πορεία αυτογνωσίας θα μπορέσει να σταθεί ξανά στα πόδια του. Τα έθνη που ζουν στους μύθους τους, στις φαντασιώσεις τους δεν έχουν μέλλον. Οι λαοί που επιρρίπτουν την ευθύνη της τύχης τους στους ξένους, στους άλλους είναι καταδικασμένοι στη μιζέρια. Οφείλουμε επιτέλους να γίνουμε μια κανονική χώρα αναλαμβάνοντας την ατομική αλλά και τη συλλογική ευθύνη. Να αναλαμβάνεις την ευθύνη. Να λες: αν κάτι δεν πήγε καλά εγώ φταίω, μας προτρέπει ο Καζαντζάκης… Ας ρωτηθούμε λοιπόν, με αφορμή τούτη τη γιορτινή μέρα, όχι τι έκανε το κράτος για μας, αλλά επιτέλους τι κάναμε εμείς για το κράτος, όπως εύστοχα μας προέτρεψε κάποτε ο Τζον Κένεντυ. Η Σουλιώτικη Συμπολιτεία μας δείχνει το δρόμο.

Φίλες και φίλοι
Έψαξα τον επίλογο τούτης της προσλαλιάς. Δεν βρήκα καλύτερο από το ποίημα του Λιβανέζου φιλόσοφου - ποιητή Χαλίλ Γκιμπράν, παιδιού μιας εξίσου φτωχής και ολιγαρκούς πατρίδας  από το έργο του, «ο κήπος του προφήτη». 
«Το έθνος να λυπάστε αν φορεί ένδυμα  που δεν το ύφανε.
Ψωμί αν τρώει αλλά όχι απ' τη σοδειά του.
Κρασί αν πίνει, αλλά όχι από το πατητήρι του.
Το έθνος να λυπάστε που δεν υψώνει τη φωνή παρά μονάχα στη πομπή της κηδείας.
Που δεν συμφιλιώνεται παρά μονάχα μες τα ερείπιά του.
Που δεν επαναστατεί παρά μονάχα σαν βρεθεί ο λαιμός του ανάμεσα στο σπαθί και την πέτρα.
Το έθνος να λυπάστε που έχει αλεπού για πολιτικό, απατεώνα για φιλόσοφο,
μπαλώματα και απομιμήσεις είναι η τέχνη του.
Το έθνος να λυπάστε που έχει σοφούς από χρόνια βουβαμένους».


Σας χρωστάω ένα από καρδιάς «ευχαριστώ»."

Πέμπτη, 25 Απριλίου 2013

Ανεργία


Αντιγράφω την είδηση:

"Σε αγγελία που είχε βάλει πέρσι η Ένωση Νέων Αγροτών για εργάτες συγκομιδής σε Πέλλα και Ημαθία ανταποκρίθηκαν μόλις 19 Έλληνες, ενώ οι αιτήσεις για μετακλητούς εργάτες από την Αλβανία ξεπερνούσαν τις 4.000".

Τα συμπεράσματα δικά σας.



Παρασκευή, 19 Απριλίου 2013

Συγκρίσεις


Λοιπόν

Στο συνέδριο του Economist μίλησαν ο κ. Σαμαράς, ο κ. Τσίπρας και ο κ. Τόμσεν. Δείτε τις προτάσεις των για το τι πρέπει να γίνει.

Σαμαράς: α) Μείωση του φόρου στην εστίαση
                β) Μείωση του φόρου στα καύσιμα
                γ) Νέο κούρεμα του χρέους

Τσίπρας: α) Αναστολή (;) κατάργηση (;) μνημονίου
               β) Κατάργηση της λιτότητας
               γ) Συμμαχία με το νότο για να "εκβιάσουμε" τη Μέρκελ

Τόμσεν: α) Αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα
              β) Πάταξη της φοροδιαφυγής
              γ) Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας

Ποιος έχει δίκιο; Ποιος λέει την αλήθεια;




Κυριακή, 14 Απριλίου 2013

Είπατε τω βασιλεί...


Όταν νέα παιδιά (αγόρια και κορίτσια) που ονομάζονται φοιτητές (-τριες) υβρίζουν, προπηλακίζουν ξεδιάντροπα τους δασκάλους τους που θα μπορούσαν να είναι και πατεράδες και παππούδες τους, και μάλιστα υπό το φως των προβολέων.

Όταν φοιτητές (-τριες) του κομματικού σωλήνα δεν σέβονται θεσμούς και δασκάλους.

Όταν πανεπιστημιακοί δάσκαλοι στέκονται ψοφοδεείς, μοιραίοι και άβουλοι μπροστά σ' έναν τέτοιο δημόσιο ευτελισμό των ιδρυμάτων τους και δεν έχουν το σθένος να ζητήσουν την άμεση εκκένωση του χώρου.

Όταν πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και ταυτοχρόνως πρόεδροι ανώτατων πνευματικών ιδρυμάτων δεν έχουν το σθένος να ζητήσουν την εφαρμογή του νόμου και να προστατέψουν τη δημόσια περιουσία και τον ιδρώτα του ελληνικού λαού.

Όταν καμιά σύνοδος πρυτάνεων δεν βρέθηκε να καταγγείλει δημόσια τέτοιες απαράδεκτες και κατάπτυστες φοιτητικές ενέργειες.

Όταν κανένας σύλλογος μελών ΔΕΠ και γενικά διδασκόντων στα πανεπιστήμια δεν βρέθηκε να καταγγείλει το δημόσιο διασυρμό της ακαδημαϊκής ηθικής και δεοντολογίας.

Τότε

Είπατε τω βασιλεί, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά, ουκέτι Φοίβος έχει καλύβην, ου μάντιδα δάφνην, ουδέ παγάν λαλέουσαν. Απέσβετο και λάλον ύδωρ .........

ΥΓ. Σε ελεύθερη μετάφραση το παραπάνω σημαίνει: "Πείτε στο βασιλιά, ότι στο χώμα κείτεται ο έντεχνος αυλός, ο Φοίβος δεν έχει πια κατοικία, ούτε δάφνη μαντική, ούτε πηγή ομιλούσα. Χάθηκε και το νερό που μιλούσε" και είναι ο τελευταίος δελφικός χρησμός που φέρεται ότι εστάλη στον αυτοκράτορα Ιουλιανό τον Παραβάτη.






Κυριακή, 7 Απριλίου 2013

Στη λαϊκή στην Ηλιούπολη (Στιγμές)


Ο θρασύτατος νεοέλλην είχε παρκάρει το σχετικά απεριποίητο αυτοκίνητό του κατά τέτοιο τρόπο που έφραζε την έξοδο τουλάχιστον σε άλλα πέντε-έξι αυτοκίνητα, μεταξύ των οποίων και το δικό μου.   Τα πρώτα λεπτά της ανοχής μου, τα διαδέχεται η ένταση και τελικά ο θυμός για την αδιαντροπιά του συμπατριώτη μας. Καθώς το νευρικό σύστημα των υπολοίπων αποκλεισθέντων αποδεικνύεται πιο ευάλωτο από το δικό μου, αρχίζει να κατεβαίνει επί του πεζοδρομίου το συνολικό εορτολόγιο της ορθοδόξου εκκλησίας!!!. Καταλαβαίνετε τώρα, δεν χρειάζονται περισσότερα, όπως λέει και ο ποιητής, αφού έχει παρέλθει περίπου μισή ώρα και ο άθλιος συμπατριώτης μας δεν εμφανίζεται για να μας ξεμπλοκάρει. Αν φωνάξεις την αστυνομία, ίσως χρειαστούν άλλα τόσα λεπτά.

Σκέπτομαι κατά το χρόνο της αναμονής, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα την ευρηματικότητα της γλώσσας του λιμανιού (έχει πραγματικά μερικές φορές μια απίστευτη δύναμη έκφρασης) ότι ο εν λόγω συμπατριώτης μας θα πρέπει να είναι ένας πραγματικός φασίστας.

Όταν επιτέλους εμφανίζεται (μεσήλικας, ατημέλητος, με τόνους αδιαφορίας και προφανώς χωρίς ένα "συγγνώμη"), σκέπτομαι ότι θα παραστώ μάρτυρας ενός σκληρού επεισοδίου, αφού οι υπόλοιποι αποκλεισθέντες έχουν εξαγριωθεί επικίνδυνα και δείχνουν έντονα τις επιθετικές τους διαθέσεις. Διαθέσεις λιντσαρίσματος, αν θέλετε.

Καθώς είμαι ο πρώτος από τα αυτοκίνητα που έχουν αποκλειστεί και για να αποφορτίσω λίγο την κατάσταση, τον ρωτάω, πριν μπει στο αυτοκίνητό του: "Ωραία ρε φίλε συγγνώμη δεν ζητάς, δεν μου λες τουλάχιστον τι κόμμα ψηφίζεις για να έχω και εγώ τα συμπεράσματά μου;". "Χρυσή Αυγή" ήταν η κοφτή απάντησή του.

Και ξάφνου εκείνες οι βρισιές, τα μπινελίκια, οι απειλές, οι λεονταρισμοί μετατράπηκαν αυτόματα σε μια απέραντη σιγή. Λυπάμαι αλλά δεν μπορώ να σας διαβεβαιώσω, αν αυτή η ξαφνική, ταφική σιγή οφείλονταν σε φόβο ή σε θαυμασμό ........

Παρασκευή, 15 Μαρτίου 2013

Της μικρής πατρίδας (3)



Ακόμα μια συνεισφορά μου δημοσιευμένη στην εφημερίδα "Διαβούλευση" της μικρής πατρίδας, που έχει νομίζω ένα ευρύτερο ενδιαφέρον.

«Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία» …. αλλά και η ΕΠΙΣΤΗΜΗ …..
                             του Παπαγιάννη Δονάτου
                             καθηγητή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Δεν αποδέχομαι την πρόσκληση του δικηγόρου κ. Άλκη Φάτσιου στους «πνευματικούς ανθρώπους αυτού του τόπου μαζί με τους τολμητίες Δικαστές και άλλους δημόσιους λειτουργούς» για «αντίσταση στην εξαφάνιση της πατρίδας μας» ως «πνευματικός άνθρωπος» ή ως «δημόσιος λειτουργός» (μακριά από μένα τέτοιοι πομπώδεις αυτοχαρακτηρισμοί),  αλλά ως ένας συνάδελφος δικηγόρος που εξεπλάγη από την αδιανόητη στρέβλωση της ερμηνείας του αρθ. 120 παργ. 4 του Συντάγματός μας.

Εκείνο που με οδηγεί στο σχολιασμό των απόψεων του κ. Φάτσιου δεν είναι οι πολιτικές του απόψεις για την ουσία της ελληνικής κρίσης, για τους τρόπους αντιμετώπισή της, για τη δέουσα αντίδραση του λαού και όλα τα σχετικά. Σέβομαι απολύτως τις συγκεκριμένες πολιτικές αντιλήψεις και εκτιμήσεις του συναδέλφου και ουδόλως με ενδιαφέρουν αυτές καθ’ εαυτές.  Δεν μπορώ όμως να μείνω αδιάφορος στο βιασμό της επιστήμης μου, όταν αυτός επιχειρείται δημόσια και από άνθρωπο που τη διακονεί και τη θεραπεύει για μια τουλάχιστον 37ετία, όπως ο ίδιος δηλώνει.

Υποστήριξε ο κ. Φάτσιος ότι καθώς καταλύεται το Σύνταγμα, ενεργοποιείται η παραγ. 4 του αρθ. 120 του Συντάγματος προς αντίσταση, καλούμαστε  δε άπαντες και ιδίως οι δικαστές να αντισταθούν στην κατάλυση με την έκδοση αντίστοιχων δικαστικών αποφάσεων. Η βίαιη κατάλυση του Συντάγματος, κατά τον κ. Φάτσιο, τεκμηριώνεται από την βία που ασκείται στον ελληνικό λαό, αφού «βία» κατ’ αυτόν είναι «η καθημερινή αγωνία της συντριπτικής πλειοψηφίας των συμπατριωτών μας, εάν την επομένη ημέρα θα βρεθεί άνεργος, άστεγος»,  «τα θλιμμένα πρόσωπα των συμπατριωτών μας», «η ανεύρεση τροφής σε κάδους απορριμμάτων» κ.λπ., κ.λπ.

Θα μπορούσα να δεχτώ τη συγκεκριμένη ανάλυση ως μια έκθεση ιδεών κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου ή ως μια κραυγή ευαισθησίας και  αγωνίας για την οδυνηρή και άθλια κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει δυστυχώς εκατομμύρια συνανθρώπων μας. Ως νομική ανάλυση και τεκμηρίωση όμως, ως νομική επιστημονική επιχειρηματολογία τα όσα υποστήριξε ο αγαπητός συνάδελφος είναι επιεικώς ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΑ. Βιάζουν τη νομική λογική.

Καθώς οι χαρακτηρισμοί είναι βαρείς, επιβάλλεται άμεση τεκμηρίωση. Πάμε λοιπόν να δούμε τι ακριβώς ορίζει η περιβόητη παράγραφος 4 του άρθρου 120 του ελληνικού Συντάγματος. Αντιγράφω: «Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία» (η υπογράμμιση δική μου).

Η μητέρα του νομικού συλλογισμού είναι η γραμματική ερμηνεία. Το γράμμα του νόμου δηλαδή, αποτελεί την αφετηρία κάθε ερμηνευτικής προσπάθειας. Όλες οι άλλες μέθοδοι ερμηνείας (ιστορική, λογική, συστηματική, τελολογική) έπονται.  Υπάρχει άνθρωπος που να γνωρίζει ανάγνωση και γραφή και να διαθέτει στοιχειώδη αντιληπτική ικανότητα που να μη κατανοεί την προφανή στόχευση της διάταξης; Η ενεργοποίηση της διάταξης προϋποθέτει κάποιον που με χρήση βίας επιχειρεί να καταλύσει το Σύνταγμα και τότε το Σύνταγμα υποχρεώνει τον πολίτη σε αντίσταση εναντίον του. Μπορεί - στο θεό που πιστεύετε - να θεωρηθεί ότι η Βουλή των Ελλήνων όταν ψηφίζει νόμο (έστω και αντισυνταγματικό, για την οικονομία της συζήτησης) να  θεωρηθεί ότι χρησιμοποιεί παράνομη βία προς κατάλυση του Συντάγματος, όταν το ίδιο το Σύνταγμα προβλέπει συγκεκριμένη θεσμική διαδικασία για τον έλεγχο της συνταγματικότητας; Όταν μάλιστα αυτή η Βουλή εξελέγη πρόσφατα και μάλιστα μετά από δύο διαδοχικές αναμετρήσεις και διαθέτει νωπή τη δημοκρατική νομιμοποίηση; Όταν το Σύνταγμά μας απορρίπτει σαφέστατα την επιτακτική εντολή; Ποιος ορίζει το παράνομο της βίας;  Θα τρελαθούμε παντελώς σε τούτον τον τόπο; Ζούμε μήπως τον πλήρη παραλογισμό και ταυτοχρόνως ευελπιστούμε ότι υπάρχει σωτηρία;

Κρισιμότερη όμως είναι η επόμενη σκέψη. Τι το σημαντικό καθιερώνει αλήθεια το Σύνταγμα και επιβάλλει στους πολίτες την υποχρέωση προς υπεράσπισή του; Ένα δημοκρατικό Σύνταγμα όπως είναι το δικό μας, καθιερώνει πρώτα και πάνω απ όλα το δημοκρατικό πολίτευμα δηλ. την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, την κοινοβουλευτική και αντιπροσωπευτική μορφή του πολιτεύματος, τη δικαιοκρατούμενη μορφή του πολιτεύματος (με την κατοχύρωση του κράτους δικαίου και τη διάκριση των λειτουργιών), όπως επίσης (έμμεσα) και την κοινωνική μορφή του πολιτεύματος. Αν κάποιος λοιπόν, πειραθεί να καταλύσει αυτό το πολίτευμα με χρήση βίας, τότε και μόνο τότε νομιμοποιείται αλλά και υποχρεώνεται ο πολίτης προς αντίσταση.  Ποιος όμως κατά το Σύνταγμα με βάση τα ανωτέρω θα κρίνει το παράνομο της βίας; Ο Χατζηπετρής;

Η απάντηση είναι αυτονόητη. Η ανεξάρτητη δικαιοσύνη με βάση την πρωταρχία των κανόνων δικαίου (Rule of law, Etat de droit, Rechtsstaat) που το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει. Όταν λοιπόν η ανεξάρτητη δικαιοσύνη και μάλιστα το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας (αυτό που αναγνωρίζεται ως το πλέον προοδευτικό και ανοιχτόμυαλο όλων των ελληνικών δικαστηρίων) κρίνει το νόμο (δηλ. το μνημόνιο) ως συνταγματικό, νομιμοποιείται κανείς να μιλήσει για χρήση παράνομης βίας από το δημοκρατικά νομιμοποιημένο νομοθετικό σώμα  που να δικαιολογεί προσφυγή στο άρθρο 120 παργ. 4; Αν κάποιος υποστήριζε σοβαρά κάτι τέτοιο η ζούγκλα θα ήταν πραγματικότητα! Η αληθινή κατάλυση του Συντάγματος! Η αρχή του κράτους δικαίου θα πήγαινε περίπατο! Μπορεί να υπερασπίζεται νομικός με 37 χρόνια δικηγορίας μια τέτοια άποψη; Είναι δυνατόν; Πριν την κρίση, δεν υπήρχαν συνάνθρωποί μας που πεινούσαν, που κοιμούνταν κάτω από τις γέφυρες; Νομιμοποιούσε αυτό το πραγματικό γεγονός προσφυγή στο 120 παργ. 4 του Συντάγματος και δεν το ξέραμε; Ποσοτική είναι η διαφοροποίηση; Τώρα δηλ. που οι πεινώντες έγιναν περισσότεροι αλλάζει και η κρίση περί συνταγματικότητας;

Πίσω όμως από αυτές τις σκέψεις του κ. Φάτσιου υφέρπει ακόμα μια αδιανόητη για νομικό τέτοιας εμπειρίας  παρανόηση, αν όχι στρέβλωση. Είναι η έννοια και η λειτουργία της κοινωνικής αρχής στο Σύνταγμά μας. Η κοινωνική αρχή, ενόψει της μεγάλης αοριστίας του όρου «κοινωνικό κράτος» και την εξάρτησή της από τις οικονομικές δυνατότητες του κράτους, έχει προφανώς προγραμματικό χαρακτήρα. Γι’ αυτό τόσο η θεωρία όσο και πάγια η νομολογία των δικαστηρίων μας εδώ και διεθνώς, δέχονται την κοινωνική αρχή ως κατευθυντήρια αρχή για το νομοθέτη, που δεν γεννά δυστυχώς αγώγιμη αξίωση του πολίτη εναντίον του κράτους. (Η χωρητικότητα τούτης της φιλόξενης στήλης δεν μου επιτρέπει να παραπέμψω τον αναγνώστη στη ντόπια και διεθνή βιβλιογραφία και νομολογία). Θα κατέθετε ποτέ ο κ. Φάτσιος αγωγή άνεργου πελάτη του εναντίον του κράτους για να το υποχρεώσει να του βρει δουλειά; Αν το τολμούσε, δεν θα γίνονταν ο περίγελως της επιστημονικής κοινότητας;

Πρέπει όμως να σχολιαστεί ακόμα μια άκρως επικίνδυνη άποψη που εξέφρασε ο κ. Φάτσιος. Κάλεσε τους δικαστές να αντισταθούν στην κατάλυση του Συντάγματος επικαλούμενος δύο ατυχέστατες δηλώσεις δικαστικών λειτουργών που εξέθεσαν καίρια το κύρος του δικαστή. Βεβαιότατα στο έργο του δικαστή ανάγεται και ο διάχυτος έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων. Αυτό το έργο όμως ο δικαστής οφείλει να το επιτελεί με περίσσια φρόνηση, επιδεικνύοντας πάντοτε την αναγκαία αυτοσυγκράτηση  και σεβόμενος πάντοτε την πρωταρχία του νομοθέτη στην αντιμετώπιση των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων. Διαφορετικά ο δικαστής εκτίθεται στον κίνδυνο της νόσφισης εξουσίας.

Αν το κράτος χρειάζεται ή δεν χρειάζεται δανεικά, από ποιον θα τα δανειστεί, με ποιους όρους, πότε,  είναι κρίσιμα πολιτικά ερωτήματα τα οποία βαρύνουν αποκλειστικά την πολιτική και όχι τη δικαστική εξουσία. Έτσι λοιπόν, κρίσιμες πολιτικές επιλογές του νομοθέτη που μπορούν να αποβούν καθοριστικές για την τύχη ενός ολόκληρου λαού και εκφράζονται με αόριστες και γενικές έννοιες όπως το γενικό συμφέρον, το δημόσιο συμφέρον, η δημόσια τάξη, η δημοσιονομική ισορροπία κ.λπ., δεν μπορούν να κρίνονται με δικαστικές αποφάσεις ελαφρά τη καρδία, γιατί απλούστατα ο δικαστής δεν διαθέτει τη δημοκρατική νομιμοποίηση για κάτι τέτοιο και κανένα Σύνταγμα δεν του αναγνωρίζει σχετική εξουσία. Μόνο αν η κρίση μπορεί να υπαχθεί στα αυστηρά κριτήρια του δικανικού συλλογισμού μπορεί να κρίνει ο δικαστής. Αν αυτά τα αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια δεν υπάρχουν και καταλείπονται στον κρίνοντα ευρέα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας η κρίση δεν μπορεί να είναι δικαστική, αλλά κρίση σκοπιμότητας, κρίση πολιτική. Μια τέτοια κρίση δεν νομιμοποιείται να επιχειρήσει ο δικαστής, γιατί αν η επιλογή αποβεί μοιραία, από πού θα ζητηθούν οι ευθύνες; Από το δικαστή; Εκτίθεται αυτός στη βασανιστική διαδικασία της πολιτικής αντιπαράθεσης για την καλύτερη υπεράσπιση του δημοσίου συμφέροντος ενώπιον του κυρίαρχου λαού όπως επιβάλλει η πολιτική διαμάχη σε μια δημοκρατικά συντεταγμένη πολιτεία; Επειδή ακριβώς ο δικαστής δεν διαθέτει τη δημοκρατική νομιμοποίηση, θεωρία και νομολογία συνιστούν αποχή από το δικαστικό ακτιβισμό σε τέτοια θέματα, γιατί ένας παρόμοιος ακτιβισμός μπορεί να οδηγήσει στο κράτος των δικαστών και επέκεινα σε μια θεοκρατικού τύπου διακυβέρνηση, μακριά από τη βούληση του κυρίαρχου λαού και την έννοια της δημοκρατίας.

Περίπου αυτονόητα πράγματα για κάθε νοήμονα, που μπορεί να διακρίνει την επιστήμη από την πολιτική πρακτική. Γιατί το χειρότερο όλων είναι να επιστρατεύεις την επιστήμη για την εξυπηρέτηση των πολιτικών σου επιλογών, στις οποίες προσπαθείς να προσδώσεις επιστημονική αληθοφάνεια. Κάτι τέτοιο δεν είναι έγκλημα. Είναι κάτι περισσότερο: είναι λάθος. Ανεπίτρεπτο. Χρειάζεται και η επιστήμη αρετή και τόλμη και κυρίως πειθαρχία στη σκέψη…..  

Καθηγητής Δονάτος Παπαγιάννης

ΥΓ. Δεν θα σχολιάσω καθόλου την επιλεκτική παραδειγματολογία του κ. Φάτσιου ως προς τις μορφές της παράνομης βίας, γιατί ο καλός συνάδελφος ξέχασε παντελώς φαινόμενα βίας, όπως τη βία στο πεζοδρόμιο και σε βάρος του αντίθετα σκεπτόμενου, τη βία στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, τη συνδικαλιστική βία, τη βία που οδήγησε στους θανάτους της Marfin, τη βία του ρατσιστή ενάντια στο δυστυχή μετανάστη, τη βία δηλαδή που γενικά δεν είναι νομιμοποιημένη από οποιαδήποτε μεριά και αν προέρχεται και οδηγεί δυστυχώς  με μαθηματική ακρίβεια στον εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας. Ό,τι το χειρότερο δηλαδή και αλίμονο τότε στον αδύνατο, αν αυτή η παράνομη βία καταστεί καθολικό φαινόμενο όπως μας προτρέπει ο κ. Φάτσιος.... 

Κυριακή, 3 Μαρτίου 2013

Η εθνική γιορτή ως αφορμή αυτογνωσίας



Η ομιλία που ακολουθεί εκφωνήθηκε με αφορμή τον εορτασμό της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων στο αμφιθέατρο του Δήμου Ηλιούπολης. Ειδικά από μια ομάδα φίλων μου (ξέρουν αυτοί) θα ήθελα δημόσιο σχολιασμό (όχι με email) αυτών που υποστήριξα στην ομιλία.  

"Φίλες και φίλοι

Η τιμητική πρόταση του προέδρου του Συλλόγου Ηπειρωτών και φίλου μου του κ. Νίκου Σπέγγου για να εκφωνήσω τον πανηγυρικό της ημέρας, ήταν για μένα μια πρόκληση. Και ήταν πρόκληση γιατί από τα νεανικά  μου χρόνια ακούγοντας  πανηγυρικούς με ενοχλούσε και με ενοχλεί η υπερβολή, ο υπερθετικός βαθμός, η εξιδανίκευση, το τετριμμένο,  που όταν μάλιστα κρύβουν και ιδιοτέλεια καθίστανται επιπρόσθετα άκρως αμφιλεγόμενα. Με βάση αυτή την προσωπική θέση, συλλογίστηκα  πολύ για το αν έπρεπε σήμερα να σας ταλαιπωρήσω με μια αναδίφηση στο λαμπρό χωροχρόνο των βαλκανικών αγώνων και της απελευθέρωσης των Γιαννίνων, αφού μια γιορτή για ένα ιστορικό γεγονός προσφέρεται μάλλον για αναστοχασμό και όχι για εξύμνηση των ηρωικών πράξεων. Οι ήρωες έτσι κι’ αλλιώς δεν ζούνε για να ακούσουν τα καλά μας λόγια, αλλά και αν μας άκουγαν δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα αρέσκονταν -  ήρωες αυτοί - στις ….κολακείες μας. Τη λογοδοσία μας μάλλον θα απαιτούσαν για να διαπιστώσουν τη φρόνιμη διαχείριση του κληροδοτήματος που με αγώνες και αίμα στο Μπιζάνι μας κληροδότησαν. Σ’ αυτή τη λογοδοσία, σ’ αυτόν τον αναστοχασμό θέλει να συμβάλλει τούτη η προσλαλιά.

Φίλες και φίλοι
Μη σκιάζεστε. Δεν κατελήφθην από δασκαλίστικη μονομανία και σας υπόσχομαι πως δεν θα προλάβετε να με βαρεθείτε…. Απλά επικεντρώνω στη θεματική μου. Επιλέγω μια δύσκολη προσέγγιση. Και εικάζοντας αλλά και επιζητώντας τη δική σας συγκατάθεση θα επιχειρήσω μια ιδιαίτερη αναδρομή που θα φθάσει μέχρι την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Θα επιχειρήσω την αναδρομή για να αναδείξω τη διαχρονική αλήθεια που ο Πλάτωνας μας δίδαξε στην περίφημη «Πολιτεία» του. Η αλήθεια αυτή περικλείεται σε τούτη τη λιτή πρόταση: «Η πόλις είναι ότι είναι οι πολίτες της». Θα επιχειρήσω να αναδείξω και να τεκμηριώσω αυτήν την αλήθεια μέσα από κείμενα που δεν είναι ευρύτερα γνωστά, ακτινογραφούν όμως ευανάγνωστα την ιδιοπροσωπία του ελληνικού έθνους από τη στιγμή της σύστασής του μέχρι τη σημερινή του ολοκλήρωση. Αυτή η τεκμηρίωση θα μας επιβάλλει τον αναγκαίο αναστοχασμό. Τη συνείδηση της αυτογνωσίας μας. Το χρειαζόμαστε επειγόντως. Πρέπει να αναλογιστούμε, να προβληματιστούμε, με αφορμή τούτη τη γιορτινή μέρα για το τι κάναμε καλά και τι δεν κάναμε καλά. Ως πολίτες. Ως Πολιτεία. Ως έθνος. Αυτό πρέπει να κάνουμε σήμερα και όχι να μεθύσουμε με το αθάνατο κρασί του 12,13, γιατί το «αθάνατο κρασί» έτσι κι’ αλλιώς -  αθάνατο καθώς είναι - μπορεί να μας περιμένει, θολώνει άλλωστε το λογικό, αν ληφθεί σε μεγάλες ποσότητες, ενώ τούτους τους καιρούς χρειαζόμαστε επειγόντως διαύγεια.
Επιτρέψτε μου τώρα ένα κουίζ για να αρχίσουμε και  για να κάνουμε πιο ζωντανή τη συλλειτουργία μας. Θα σας διαβάσω ένα μικρό κείμενο και θα σας παρακαλέσω να αναλογιστείτε ποιος μπορεί να το έγραψε. Διαβάζω το μικρό κείμενο:

«Ο καθένας από αυτούς (τους υπουργούς) φτάνοντας στην εξουσία, φροντίζει να περιβάλλεται από δικούς του ανθρώπους. Το κάνει από πρόνοια και από καθήκον. Από πρόνοια για να μην προδοθεί από τους υφισταμένους του. Από καθήκον για να ανταμείψει την αφοσίωση εκείνων που τον εξυπηρέτησαν. Ένας υπουργός που δεν θα ξεκαθάριζε το υπουργείο του και δεν θα αντικαθιστούσε όλους τους ικανούς ανθρώπους με ανθρώπους αφοσιωμένους, θα περνούσε για ανόητος και για αχάριστος. Θα έχανε τη φιλία των πελατών του και θα γινόταν ο περίγελως των αντιπάλων του. Συνέπεια αυτού είναι ότι όλο το προσωπικό της διοίκησης ανανεώνεται σε κάθε νέο υπουργείο, ότι δεν διαμορφώνεται ποτέ ικανή υπαλληλία».

Σας ρωτώ λοιπόν αγαπητοί μου, ποιος νομίζετε ότι έγραψε αυτό το κείμενο; Υποπτεύεστε μήπως κάποια έκθεση της τρόικα;  Μη βασανίζεστε: το έγραψε ο γάλλος συγγραφέας Έντμοντ Αμπού, που έμεινε στην Ελλάδα σχεδόν δύο χρόνια το 1853-1854 και δημοσίευσε τις εντυπώσεις του στο βιβλίο «Η Ελλάδα του Όθωνα» …..

Σας παρακαλώ: βρίσκετε κάτι διαφορετικό από εκείνο που ίσχυε το 1854 στο τόπο μας από αυτό που ισχύει σήμερα; Θέλετε να σας πω, πως καταλήγει ο Αμπού στο εν λόγω βιβλίο του; Ακούστε:

 «Η Ελλάδα είναι το μοναδικό γνωστό παράδειγμα χώρας που ζει σε πλήρη χρεοκοπία από την ημέρα που γεννήθηκε»…….

Δεν ξέρω αν η πρώτη διαπίστωση σας τρομάζει, πρέπει όμως να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να προχωρήσουμε την αναδρομή μας.

Ο Ελβετός φιλέλληνας Ευνάρδος  σε ανέκδοτη επιστολή του προς τον Όθωνα το Νοέμβρη του 1832 του έγραφε: «η αποστολή Σας θα είναι οδυνηρά. Αι πληγαί της Ελλάδος είναι οι αρχηγοί της.  Άπαντες έχουν γλώσσαν χρυσωμένην. Ασχολούνται (κατά το πλήστον τουλάχιστον) αποκλειστικώς με τα ιδιαίτερα συμφέροντά των. Και τούτο υπό το πρόσχημα του αγνότερου πατριωτισμού. Άπαντες είναι ικανώτατοι εις το να προβάλλουν τον εαυτόν των και να εκμηδενίζουν τους αντιπάλους των με εκθέσεις πλήρεις βολών».

Δείτε τώρα πως βλέπει τους Έλληνες  ο ειδικός παρατηρητής Feburier που συνόδευε τον Μαιζόν στην εκστρατεία του εναντίον του Ιμπραήμ. Μου έλεγαν οι Έλληνες -  διηγείται ο Feburier - ότι ο Καποδίστριας «είναι Ρώσος τύραννος και όχι Πρόεδρος». Όταν ο Καποδίστριας προσπάθησε να μαζέψει τους πρώτους φόρους για να στήσει κράτος, ο Φεμπουριέ στηλίτευε τη νοοτροπία της ασυδοσίας που κυριαρχούσε στην περιοχή της Μάνης. «Ουδέποτε (έλεγαν οι Μανιάται) επλήρωσεν η Μάνη και δεν έπρεπε να καθιερωθεί τοιαύτη κακή συνήθεια». Η πληρωμή φόρων ήταν «κακή συνήθεια» για τους Μανιάτες….. . Τελικά τα γεγονότα στη Μάνη έφεραν σε σύγκρουση τον Καποδίστρια με τον Πετρόμπεη και τελικά οδήγησαν στη δολοφονία του Κυβερνήτη.

Αν σας είναι γνωστό, ένα από τα μεγάλα προβλήματα που απασχόλησαν τη βασιλεία του Γεωργία του Α΄ ήταν το Λαυρεωτικό και ιδίως η διαφωνία για τις εκβολάδες και τις σκωρίες του Μεταλλείου του Λαυρίου, την εκμετάλλευση του οποίου η ελληνική κυβέρνηση είχε αναθέσει σε μια ιταλική εταιρεία. Καθώς η ελληνική κυβέρνηση στάθηκε παντελώς ανίκανη να επιλύσει το πρόβλημα,  θερμοπαρα-κάλεσε να τη βοηθήσει και να το λύσει  ο Ανδρέας Συγγρός, πλούσιος Έλληνας της Κων/πολης, ευεργέτης και αργότερα βουλευτής, ο οποίος τελικά αγόρασε το Μεταλλείο, για να παραμείνει αυτό σε ελληνικά χέρια.  Κατά τις διαπραγματεύσεις που είχε με τους Ιταλούς, ο Συγγρός θέλησε να ενημερώσει και τον τότε αρχηγό της αντιπολίτευσης τον Αλέξανδρο Κουμουνδούρο και να ζητήσει τη γνώμη του. Διηγείται ο Συγγρός: «Μετά του συνήθους μειδιάματος, του εμφαίνοντος την αγαθότητα της ψυχής, μοι είπε: πήγαινε παιδί μου γρήγορα, αν δύνασαι, να τελειώσεις την δουλειάν και μη σκοτίζεσαι από τα πολιτικά μας. Μαλοκοπούμεν αναμεταξύ μας, αλλά το αληθές συμφέρον του τόπου το γνωρίζουμεν. Πήγαινε και με την ευχή μου»!!! Ενώ δηλ. οι τότε πολιτικοί -  κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενοι -  γνώριζαν το εθνικό συμφέρον εντούτοις μαλοκοπούσαν…

Κατά  τις εκλογές του 1885 η υπό τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη αντιπολίτευση κατέκρινε δριμύτατα ιδίως τη φορολογική πολιτική του Χαρίλαου Τρικούπη και πέτυχε έτσι να κερδίσει τις εκλογές του Απριλίου του 1885. Μάχονταν τότε οι αντιπολιτευόμενοι με το σύνθημα «κάτω οι φόροι» και ονόμαζαν τον Τρικούπη «πετρέλαιον» (λόγω της φορολογίας επί του πετρελαίου) ή «φορομπήχτην». Ο δε Τρικούπης απαντούσε με νηφαλιότητα: «Έχομεν ανάγκην και νέων φόρων και πάλιν φόρων». Μάλιστα δε , καθώς η συλλογή των φόρων ήταν έργο δυσχερέστατο την εποχή εκείνη,  ο Τρικούπης ακολούθησε μια πολιτική αμείλικτης δίωξης των φοροφυγάδων με βαρύτατα πρόστιμα και φυλακίσεις. Έχετε μήπως καμιά αμφιβολία για την πολιτική του τύχη; Ρωτιέστε μετά γιατί έχασε τις εκλογές;

Έγραφε ο Άγγλος οικονομολόγος Κάρολος Τσέστων: «Μία εκ των τάσεων του ελληνικού πνεύματος ήτις δέον να ληφθή υπ’ όψιν παρά παντός επιθυμούντος να εξετάση την κατάστασιν της χώρας από οικονομικής απόψεως, είναι ο πόθος ον οι Έλληνες έχουσιν όπως αποφεύγουσι την απότισιν των φόρων.  …οι Έλληνες της σήμερον θεωρούσι την καταβολήν των φόρων ως ευκαιρίαν επιβάλλουσαν αυτοίς την εξαπάτησιν του δημοσίου εισπράκτορος δια παντός δυνατού μέσου».

Ακούστε και κάτι που έγραφαν οι Times του Λονδίνου της 17 Μαίου 1885: «Η προκάτοχος κυβέρνησις έζησε τρία όλα έτη, ενώ ο συνήθης μέσος όρος κυβερνητικού βίου είναι εν Ελλάδι η τριμηνία, συνέβη δε μάλιστα και ν’ αντικατασταθεί νομάρχης, πριν ή φθάση όπου είχε διορισθή. Πάσαν κυβερνητικήν μεταβολή παρηκολούθει αντικατάστασις πάντων των απανταχού του κράτους υπαλλήλων, εξ ης η διοίκησις μετεβάλλετο εις χάος, η δε διαφθορά επεκράτει υπό την αισχίστην μορφήν.».
Και παρακάτω: «Αλλ΄όταν βλέπη τις έθνος στρέφον τα νώτα εις τον μόνον εν τη παρούση γενεά αναδειχθέντα πολιτικόν άνδρα, εν τη ακμή όντα των δυνάμεων και της επιτυχίας αυτού, (εννοεί τον Τρικούπη), αναγκάζεται τότε να ομολογήσει ότι ελλείπει εν Ελλάδι ουχί ο ανήρ, αλλά το έθνος».

Δείτε όμως και το 1892 όταν ο Τρικούπης είχε κερδίσει την τελευταία μεγάλη εκλογική του νίκη. Ο Ανδρέας Λασκαράτος απευθύνει επιστολή στον Τρικούπη και του υποδεικνύει πως πρέπει τώρα να κυβερνήσει τους Έλληνες. Του γράφει χαρακτηριστικά: «Γνωρίζω καλά ότι κυβερνάς Ρωμηούς, οι οποίο βάνουν όρον υποστηρίξεώς των τα ρουσφέτια. Αλλά οι αδιαφορούντες άφινε να σε ρίχνουνε. Κάθε σου πτώση, θέλει είναι πρόδρομος μεγαλυτέρας ανυψώσεώς σου, και κάθε πτώση και ανύψωσή του θέλει είναι μάθημα για το ανήλικον έθνος μας». Ρωτιέμαι αν αυτό το έθνος μας, το τότε ανήλικο, ενηλικιώθηκε ποτέ…

Πάμε τώρα να δούμε και το …. Μνημόνιο της εποχής, για να μη παραπονούμαστε πως τάχα δεν είχαμε σήμερα τη σχετική εμπειρία. Με τη συνθήκη της Κων/πόλεως του 1897 καθορίστηκε ο τρόπος αποπληρωμής τόσο της πολεμικής αποζημίωσης που επεβλήθη στην Ελλάδα λόγου του γνωστού ατυχούς πολέμου, όσο και των προηγουμένων χρεών. Αναγράφεται στη σχετική παράγραφο: «Ο σχετικός προς ταχείαν απότισιν της αποζημιώσεως κανονισμός θα γίνει τη συναινενέσει των Δυνάμεων κατά τρόπον μη θίγοντα τα κεκτημένα δικαιώματα των παλαιών δανειστών της Ελλάδος. Προς τον σκοπόν τούτον θέλει ιδρυθεί εν Αθήναις Διεθνής Επιτροπή απαρτιζομένη εξ αντιπροσώπων των μεοσολαβησασών Δυνάμεων. Η ελληνική κυβέρνησις θέλει επιτύχει την ψήφισιν νόμου, εγκριθέντος προηγουμένως υπό των Δυνάμεων, κανονίζοντος την λειτουργίαν της Επιτροπής και δυνάμει του οποίου η είσπραξις και η διάθεσις των προσόδων επαρκών για την υπηρεσίαν του δανείου της αποζημιώσεως και των άλλων εθνικών χρεών θέλουσι τεθή υπό τον απόλυτον έλεγχον της προρρηθείσης Επιτροπής» !!! Βρίσκετε αλήθεια διαφορές από τη διατύπωση των σημερινών Μνημονίων; Ποια διαφορά έχει η εν λόγω Επιτορπή από την σημερινή τρόικα;

Και φτάνουμε στο 1909 και τον Στρατιωτικό Σύνδεσμο. Θα φωτογραφήσουμε την ιστορική περίοδο μέσα από μια εντελώς διαφορετική πηγή, εκείνη του πρίγκιπα Νικολάου, γιου του βασιλιά του Γεωργίου του Α, ο οποίος είχε το κουσούρι να κρατάει ημερολόγιο. Γράφει λοιπόν ο πρίγκιπας Νικόλαος στο ημερολόγιό του: «Η ασφάλεια του Τόπου, τέτοια που δεν τολμά κανείς, ιδίως εις την Θεσσαλίαν, να κάμη δύο βήματα χωρίς να κινδυνεύει να δολοφονηθή ή να αιχμαλωτισθή υπό φυγοδίκων και ληστών! Η Δικαιοσύνη αποδίδει το δίκαιον εις τον έχοντα τα μέσα! Οι βουλευταί οργιάζουν υπέρ των φίλων των και δια το ατομικόν των συμφέρον και νέμονται τον Τόπον ως τσιφλίκι ιδικόν των! Ωραία εικών κράτους ευρωπαϊκού!»        

Και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ στις Αναμνήσεις του από τον Α Παγκόσμιο πόλεμο αφιερώνει ένα από τα ωραιότερα κεφάλαια, ανατρέχοντας στους κλασικούς χρόνους της ελληνικής ιστορίας. «Είναι αληθής ελληνική τραγωδία» γράφει. «Οσονδήποτε και αν η ελληνική φυλή έχει αλλάξει εις αίμα και ποιότητα, τα χαρακτηριστικά των Ελλήνων δεν έχουν μεταβληθεί από των ημερών του Αλκιβιάδου. Όπως και κατά την αρχαιότητα, την διαίρεσιν επροτίμων παντός άλλου. Και όπως τότε κατά την ώραν της κρίσεως είχον επί κεφαλής ένα από τους μεγαλύτερους άνδρας των. Ο συσχεστιμός μεταξύ του ελληνικού έρωτος δια την κομματικήν πολιτικήν και της υπό του Βενιζέλου επί των Ελλήνων ασκουμένης επιρροής συνιστά την δράσιν του έργου. Το σκηνικόν και το φως είναι ο Μέγας Πόλεμος και η υπόθεσις ‘’πως η Ελλάς εκέρδισε την αυτοκρατορίαν των ονείρων της εις πείσμα του εαυτού της και την απεμπόλησεν όταν αφυπνίσθη’’ …. Εννοεί δηλαδή εδώ ο Τσώρτσιλ, πως η Ελλάδα με τον Βενιζέλο, τον οποίο συγκρίνει με τον Αλκιβιάδη, ενώ πέτυχε το θρίαμβο με τη Συνθήκη των Σεβρών, εν μια νυκτί έχασε τα πάντα με τη μικρασιατική καταστροφή, διότι οι Έλληνες «την διαίρεσιν επροτίμων» όπως γράφει ο μεγάλος αυτός άνδρας.

Για να μη αδικήσω την ιστορική αναδρομή επιτρέψτε μου μια τελευταία αναφορά σε ένα κείμενο που συντάχθηκε μόλις το 1947 και είναι μια επιστολή  - αναφορά του Paul A. Porter ως επικεφαλή αμερικανικής αποστολής στην Ελλάδα που στάλθηκε από τον πρόεδρο Τρούμαν. Γράφει ο Porter μεταξύ άλλων στην επιστολή του προς τον Τρούμαν:

«Εδώ δεν υπάρχει κράτος σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα. Αντ' αυτού
υπάρχει μία χαλαρή ιεραρχία ατομιστών πολιτικών, μερικοί από τους οποίους είναι χειρότεροι από άλλους, που είναι τόσο απασχολημένοι με τον προσωπικό τους αγώνα για εξουσία, ώστε δεν έχουν τον χρόνο να αναπτύξουν οικονομική πολιτική, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι είχαν την ικανότητα».

Και συνεχίζει: «Η δημόσια διοίκηση είναι υπερβολικά εκτεταμένη. Οι χαμηλοί μισθοί προσαυξάνονται βάσει ενός εντελώς συγκεχυμένου συστήματος επιδομάτων, χάρη στα οποία μερικοί δημόσιοι υπάλληλοι κερδίζουν μέχρι και τέσσερις φορές περισσότερο από τον βασικό μισθό τους». Και παρακάτω: «Ποτέ άλλοτε δεν έχω δει διοικητική δομή που να είναι τόσο απαράδεκτη. Απλούστατα, δεν είναι δυνατόν να βασιστεί κανείς ότι η δημόσια διοίκηση θα φέρει εις πέρας ακόμη και τις πιο απλές λειτουργίες μίας κυβέρνησης - την είσπραξη των φόρων, την εφαρμογή οικονομικών κανόνων, την επισκευή δρόμων. Συνεπώς η δραστική μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης αποτελεί συνθήκη εκ των ουκ άνευ για την επίτευξη οποιουδήποτε άλλου αποτελέσματος στην Ελλάδα».

Αγαπητές μου φίλες και φίλοι

Δεν θα σας κουράσω με περαιτέρω αναφορές. Είναι νομίζω αρκετές. Τι αναδύουν αλήθεια οι συγκεκριμένες αναφορές, αν κανείς τις συγκρίνει με τη σημερινή πραγματικότητα; Θα επιχειρήσω ένα συμπέρασμα, αλλά θα το ζυγιάσω με όσο μπορώ μεγαλύτερη ακρίβεια: το πρόβλημά μας είναι μάλλον διαχρονικό. Δεν είναι στιγμιαίο. Δυστυχώς. Είναι αλήθεια πως δημιουργήσαμε στην πατρίδα μας δυτικούς θεσμούς. Άλλους τους εισαγάγαμε αυτούσιους, άλλους επεξεργασμένους και προσαρμοσμένους στην ελληνική ιδιαιτερότητα. Από του Όθωνα τα χρόνια και τον καιρό της Αντιβασιλείας ίσα με σήμερα. Αντιγράφουμε και εισάγουμε θεσμούς. Φοβάμαι όμως πως οι εισαχθέντες θεσμοί ποτέ δεν λειτούργησαν όπως αυτοί προβλέφθηκαν στην καθ’ ημάς ανατολή. Οι θεσμοί εκφυλίστηκαν. Τους στρεβλώσαμε, τους αναιρέσαμε, τους εφαρμόσαμε μόνο κατ’ επίφαση.

Έτσι δημιουργήσαμε μια κατ’ επίφαση κανονική πολιτεία. Όχι, δεν είμαστε κανονική πολιτεία. Όχι αγαπητή φίλη και αγαπητέ φίλε. Δεν φταίνε μόνο εκείνοι, οι άλλοι, οι πολιτικοί, οι ξένοι. Την πολιτεία δεν την αποτελούν οι άλλοι. Αλλά εμείς. Ο Πλάτωνας δεν έκανε λάθος. Δεν λάθεψε. Η πόλη είναι ότι είναι οι πολίτες της.  Ο σημερινός συμπατριώτης μας υβρίζει χυδαία τον πολιτικό, ταυτόχρονα όμως νιώθει ανάλαφρα όταν τον χτυπάει στην πλάτη και συναλλάσσεσαι μαζί του για το διορισμό του γιου του στο δημόσιο και τον ψηφίζει με μια απίστευτη βεβαιότητα. Παραπονείται σπαραξικάρδια για το επίπεδο των νοσοκομειακών υπηρεσιών, χρησιμοποιεί όμως όλες τις γνωριμίες του για να βρει μια θέση σ’ αυτό και να παρακάμψει τη λίστα, παρά το γεγονός ότι δεν είχε σειρά. Ευτελίζει τον εφοριακό, ταυτόχρονα όμως συναλλάσσεται μαζί του κάτω από το τραπέζι για να του μειωθεί ο οφειλόμενος φόρος. Οδηγεί με υπερβολική ταχύτητα στην εθνική οδό (με το τούρμπο αυτοκίνητό του, που με καταναλωτικό, τραπεζικό δάνειο αγόρασε), το παραδέχεται και επαίρεται γι’ αυτό, βάζει όμως λυτούς και δεμένους για να σβήσει την κλήση της τροχαίας, υβρίζοντας ταυτόχρονα την πολιτεία για τους θεσμούς της αλλά και για το επίπεδο του οδικού δικτύου.

Αγαπητοί συμπατριώτες

Μπορώ να συνεχίσω ατελεύτητα. Οι παραπάνω διαπιστώσεις δεν γίνονται για να σας δημιουργήσω ένα βαρύ αίσθημα ενοχής. Άλλωστε οι ευθύνες καταλογίζονται πάντα κατ΄ αναλογία του βαθμού συμμετοχής.  Αλλού στοχεύουν: στην αναζήτηση της  αυτογνωσίας, στην ενδοσκόπηση,  στον αναστοχασμό. Μόνο όταν το έθνος περάσει από μια δύσκολη και επίπονη πορεία αυτογνωσίας θα μπορέσει να σταθεί ξανά στα πόδια του. Τα έθνη που ζουν στους μύθους τους, στις φαντασιώσεις τους δεν έχουν μέλλον. Οι λαοί που επιρρίπτουν την ευθύνη της τύχης τους στους ξένους, στους άλλους είναι καταδικασμένοι στη μιζέρια. Οφείλουμε επιτέλους να γίνουμε μια κανονική χώρα αναλαμβάνοντας την ατομική αλλά και τη συλλογική ευθύνη. Να αναλαμβάνεις την ευθύνη. Να λες: αν κάτι δεν πήγε καλά εγώ φταίω, μας προτρέπει ο Καζαντζάκης… Ας ρωτηθούμε λοιπόν, με αφορμή τούτη τη γιορτινή μέρα, όχι τι έκανε το κράτος για μας, αλλά επιτέλους τι κάναμε εμείς για το κράτος, όπως εύστοχα παρατήρησε ο Τζον Κένεντυ. Πρέπει επειγόντως  να αναδείξουμε και να επεξεργαστούμε μια νέα αντίληψη για τον πατριωτισμό. Γιατί τι είναι επιτέλους η πατρίδα; Είναι τ’ άσπαρτα ψηλά βουνά, οι κάμποι; Ή μήπως Κι αυτά κι εκείνα, αλλά  και κάτι που 'χουμε μες την καρδιά και λάμπει αθώρητο σαν ήλιου αχτίνα;

Και επιτέλους δεν είναι όλα μαύρα στη σημερινή μας Πολιτεία. Ασκούμε συλλήβδην μια ισοπεδωτική κριτική για τα πάντα. Είναι η άλλη πλευρά της υποκριτικής ταυτότητας του ελληνικού μελοδράματος. Όχι δεν είναι όλα αρνητικά στη σημερινή μας πατρίδα και πρέπει και προς αυτή την κατεύθυνση να στραφεί ο αναστοχασμός μας. Χωρίς υστερίες πρέπει ν’ αναλάβουμε μια βασανιστική ενδοσκόπηση. Ως άτομα και ως κοινωνία. Προσέξτε όμως. Το όποιο εγχείρημα της νέας προσέγγισης πρέπει να έχει ως αφετηρία τον ορθό λόγο κατά την αριστοτελική εκδοχή του και όχι τον μεσογειακό μας συναισθηματισμό. Μα πάνω και πέρα απ΄ όλα τον πλήρη σεβασμό του δημοκρατικού μας πολιτεύματος και του αξιακού του συστήματος.  Αξίες όπως  αλληλεγγύη στον αδύνατο, η ανοχή στο διαφορετικό, η συλλογικότητα στη δράση, ο ευρωπαϊσμός ως σαφής προσήλωση στην εξωστρέφεια και το διεθνή ανταγωνισμό, πρέπει να καθοδηγούν τη σκέψη μας και τη δράση μας. Οι καιροί ου μενετοί.


Φίλες και φίλοι

Θα μπορούσα να επιχειρήσω μια κολακευτική για σας και την ιστορία μας αναδρομή στα μεθυστικά γεγονότα των βαλκανικών αγώνων και της απελευθέρωσης των Γιαννίνων. Να σας θυμίσω εκείνο τον υπέροχο στίχο του Σουρή: 

"Τα πήραμε τα Γιάννενα. Μάτια πολλά το λένε. 
όπου γελούν και κλαίνε. 
Το λεν πουλιά του Γρεβενού κι' αηδόνια του Μετσόβου
που τα 'χε διώξει η παγωνιά κι' ανατριχίλα φόβου".

Να τραγουδήσουμε μαζί εκείνο το  πανέμορφο τραγούδι:
"Δεν ήρθε πρώιμα η άνοιξη κι ουδέ το καλοκαίρι.
Χαιρόμαστε, χορεύουμε και ψιλοτραγουδάμε, 
γιατί ελευτερωθήκανε, αητέ, τα Γιάννενά μας"!

Όμως.  Μια μηχανιστική, τελετουργική, φλύαρη αναδίφηση στο ηρωικό παρελθόν και στο θρίαμβο του Μπιζανιού μπορεί να θώπευε τα αυτιά σας, να συνήγειρε τα συναισθήματά σας, να μεθούσε από περηφάνια το είναι σας και να φούσκωνε τα στέρνα σας  ως απόγονοι ηρώων αγωνιστών. Θα τελείωνε έτσι μια ακόμα τετριμμένη, φθαρμένη από την επανάληψη αναβάπτιση στα εθνικά ιδεώδη….

Δεν ήταν αυτή η επιλογή μου. Στόχος μου ήταν με αφορμή τη γιορτινή επέτειο  να ανοίξω μονοπάτια για τον ατομικό μας αναστοχασμό, για την εθνική μας αυτογνωσία. Να ανοίξω τη βασανιστική διαδικασία του ατομικού και του συλλογικού προβληματισμού για εκείνο που μας έφταιξε ή για εκείνο που υποθέτουμε ότι μας έφταιξε.

Αν, φίλες και φίλοι, έστω ελάχιστα σας προβλημάτισα, θαρρώ πως πέτυχα τους στόχους μου. Αν ταυτόχρονα δεν βαρεθήκατε ακούγοντάς με, τότε έχω διπλό λόγο να είμαι ικανοποιημένος. Σε κάθε περίπτωση πάντως σας ευχαριστώ από καρδιάς".